Türkiye, AKP hükümetinin ekonomi politikaları ve CHP’nin “mutlak butlan” kararının yaratmış olduğu finansal çalkantılarla sarsılmaya devam ediyor. Ünlü iktisatçı Mahfi Eğilmez, bu duruma dair dikkat çeken bir analizde bulundu. Eğilmez, asıl tehlikenin finansal verilerden çok, toplumun genelinde kök salmış olan “piyasa aldırmazlığı” ve “cüzdan-vicdan çelişkisi” olduğunu vurguladı.
SON GÜNLERİN KORKUTUCU TABLOSU
Mahfi Eğilmez, son günlerde Türkiye ekonomisinde yaşanan olumsuz gelişmeleri aşağıdaki verilerle özetledi: Borsa İstanbul’da büyük dalgalanmalar yaşandı. BIST 100 endeksi, perşembe günü 14.012 puandan açılırken, mahkeme kararının etkisiyle yüzde 6,05 düşerek 13.164 puana geriledi. Dolar kuru, ani bir talep patlaması ile birlikte yükselmeye başladı. Türk lirası gecelik endeks swaplarında faiz oranları yüzde 43’e yaklaşarak piyasanın acil faiz artışı beklentisini ortaya koydu. Gösterge tahvil faizi, yüzde 44,24’e çıkarak artış gösterirken, Türkiye’nin risk primi (CDS) 20 baz puan artarak 261 baz puana yükseldi ve nisan ayındaki karanlık günlere geri dönüldü.
EKONOMİ YÖNETİMİNİN KRİZLE MÜCADELESİ
Eğilmez, yaşanan krizin daha da derinleşmesini önlemek amacıyla devletin olanaklarının seferber edildiğine dikkat çekti ve bu sürede yapılan müdahaleleri sıraladı:
**Borsa için Varlık Fonu Desteği**
Perşembe günü borsa devre kesicilerle frenlenirken, ertesi gün Türkiye Varlık Fonu (TVF) devreye girdi. Kamu alımları sayesinde borsa, yüzde 4,9 toparlanarak haftayı 13.808 puandan kapattı.
**Döviz Kurlarını Dizginlemek İçin Rezerv Kullanımı**
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), döviz kurlarındaki artışı önlemek için piyasaya yoğun döviz satışı gerçekleştirdi. Doların 45,59 TL’den 45,70 TL’ye çıkmasına izin verildi, ancak daha fazla artışa izin verilmedi ve rezervler kullanılarak engellendi.
**Faiz Artışını Önlemek İçin Kredi Kısıtlamaları**
Merkez Bankası, faiz artışına gitmemek için gece yarısı operasyonuyla tüketici, KOBİ ve büyük şirketlerin kredi büyüme limitlerini daralttı. Eğilmez, bu adımı “Parasal genişlemenin faiz artırmadan kontrol altına alınması” olarak değerlendirdi.
**PİYASA ALDIRMAZLIĞI VE SOSYAL ETKİLERİ**
Mahfi Eğilmez, büyük krizlerin Türkiye’de neden kısa sürede unutulduğunu sosyolojik bir perspektifle açıkladı. İnsanların vicdanları yerine, hesap kitap yaparak hareket ettiklerini belirten Eğilmez, Kemal Tahir’in “Esir Şehrin İnsanları” romanındaki ünlü “yoğurt kasesi” örneğini verdi. Olayın özeti; ana, oğluna sarılmadan önce elindeki yoğurt kasesini yere koyar. İşte Türkiye’de haksızlıklar ve hukuksuzluklar kısa süre konuşuluyor, ardından gündemden düşüyor çünkü insanların aklı hep kendi çıkarlarında.
**İKİLİK VE ÇELİŞKİ**
Eğilmez, toplumun ahlaki ve maddi bir çelişki içinde olduğunu vurguladı: “Birçok insan, bu bozuk sistemden ve yüksek faizden para kazanırken, aynı zamanda kazandıkları paralarla mülk edinmeyi veya yabancı bankalara mevduat kaçırmayı düşünüyor. Bu durum, derin bir çelişki yaratıyor.”
**AKP İKTİDARININ STRATEJİK ANALİZİ**
Mahfi Eğilmez, AKP iktidarının toplumun bu zaaflarını ve “piyasa aldırmazlığı” eğilimlerini yıllardır dikkatle analiz ettiğini belirterek, yazısını ekonomi yönetimi ve siyasetin arka planına dair düşündürücü bir soruyla sonlandırdı.
